Meelstof in een voedingsmiddelenfabriek is meer dan een schoonmaakprobleem. Het veroorzaakt vervuiling, kan de productkwaliteit beïnvloeden en vormt een risico voor medewerkers. Toch wordt de oplossing vaak gezocht in vaker vegen, stofzuigen en schoonmaken. Daarmee wordt vooral het gevolg aangepakt.
De werkelijke oorzaak kan al veel eerder in het proces ontstaan: bij het vullen, verpakken, opslaan en openen van meelzakken. Voor producenten en verwerkers van bloem en meel begint effectieve stofbeheersing daarom bij een analyse van de volledige materiaalstroom.
Waarom meelzakken tijdens opslag kunnen scheuren
Een veelvoorkomende oorzaak van stofvorming is lucht die tijdens het vullen in de verpakking achterblijft. Wanneer meel wordt verpakt zonder voldoende ontluchting, of de ontluchting achteraf plaatsvindt, kan de binnenzak opbollen.
Tijdens opslag en stapeling komt er druk op de onderste zakken te staan. De opgesloten lucht moet ergens naartoe. Als de verpakking onvoldoende ruimte biedt om die lucht gecontroleerd af te voeren, kan de binnenzak op de zwakste plek bezwijken. Dat is vaak bij een lasnaad, vouw of sluiting.
De oplossing begint bij de vulmachine. Afhankelijk van het product en de verpakking kunnen onder meer de volgende maatregelen helpen:
- Ontluchten tijdens of na het vullen: met een geschikte probe of vacuümontluchting wordt overtollige lucht uit de verpakking verwijderd.
- Een geschikte binnenzak kiezen: vergelijk de eigenschappen van losse liners met gelamineerde of geïntegreerde binnenzakken.
- De sluiting controleren: een correct uitgevoerde heat seal biedt andere eigenschappen dan een binnenzak die alleen wordt dichtgevouwen.
- De mechanische belasting beoordelen: palletpatroon, scherpe palletdelen, overhang en de spanning van stretchfolie kunnen plaatselijke belasting veroorzaken.
De plaats waar de scheur ontstaat, geeft vaak belangrijke informatie. Beschadigingen aan de onderzijde of op de hoeken wijzen mogelijk op mechanische belasting. Scheuren bij de lasnaad of vouw zijn juist aanleiding om de liner en sluitmethode te onderzoeken.
Meelstof beheersen: schoonmaken is niet genoeg
Ook bij een goed verpakkingsproces kan tijdens het openen, legen en verwerken van meel stof vrijkomen. Meelstof verdient daarbij bijzondere aandacht: het kan luchtwegklachten veroorzaken en staat bekend als een sensibiliserende stof. Langdurige of herhaalde blootstelling kan bijdragen aan beroepsastma, ook wel bakkersastma genoemd.
Een effectieve aanpak combineert daarom hygiëne met blootstellingsbeheersing. Gebruik voor het verwijderen van meelstof bij voorkeur geschikte industriële stofzuigers. In een geclassificeerde explosiegevaarlijke omgeving moet de apparatuur passend zijn voor de betreffende ATEX-zone en het aanwezige stofrisico. Perslucht en droog vegen zijn doorgaans ongunstig: ze kunnen neergeslagen stof opnieuw in de lucht brengen en de blootstelling verhogen.
Daarnaast is het verstandig de lokale blootstelling van medewerkers te beoordelen. Grenswaarden voor meelstof verschillen per land. Controleer daarom altijd de geldende nationale regelgeving en de specifieke omstandigheden op de werkplek.
De afnemerskant wordt vaak vergeten
Een belangrijk deel van de stofvorming ontstaat niet bij de producent, maar bij de klant die de meelzak opent en leegt. Wanneer zakken handmatig boven een open trechter worden geleegd, ontstaat een stofwolk. Dat leidt tot vervuiling van de omgeving, productverlies en mogelijke blootstelling van operators.
Een zakkenstortstation met lokale afzuiging biedt hiervoor een gecontroleerdere oplossing. De operator legt de zak in een afgeschermde omgeving leeg, terwijl vrijkomend stof bij de bron wordt afgevangen.
Voor bedrijven die grotere volumes verwerken, kan een overstap naar big bags interessant zijn. Met een geschikte, stofdichte uitloopverbinding wordt het product rechtstreeks naar de volgende processtap geleid. Dat beperkt handmatige handelingen en kan de stofemissie tijdens het legen aanzienlijk verminderen.
De juiste configuratie hangt af van onder meer het productgedrag, de gewenste capaciteit, de beschikbare ruimte en de hygiëne-eisen.
Van verpakking tot proces: kijk naar de hele keten
Stofbeheersing bij meelverwerking vraagt om meer dan een schoonmaakprotocol. De vulmethode, het type liner, de palletstapeling, de opslagcondities en het lossen bij de afnemer beïnvloeden elkaar. Door de volledige keten te beoordelen, kunnen bedrijven de bron van het probleem aanpakken in plaats van steeds opnieuw de gevolgen te bestrijden.
TL;DR: Meelstof ontstaat niet alleen tijdens het schoonmaken of legen van zakken. Achtergebleven lucht, een ongeschikte liner of mechanische belasting kunnen al tijdens opslag tot lekkage leiden. Aan de afnemerskant helpen zakkenstortstations met lokale afzuiging en stofdichte big-bagontlading om blootstelling en productverlies te beperken.
Hecht Technology ondersteunt bedrijven bij het ontwerpen en optimaliseren van oplossingen voor poederhandling en containment, van zakkenstortstations tot gesloten big-bagontlading.